بلیچینگ دندان

بلیچینگ چیست و چگونه دندان را سفید می‌کند؟

در پاسخ به این سوال که بلیچینگ دندان چیست، باید گفت این روش یک فرآیند اکسیداسیون شیمیایی است که در آن از ترکیبات پراکسید (معمولاً هیدروژن پراکسید یا کارباماید پراکسید) برای تجزیه رنگدانه‌های رسوب‌کرده در مینا و توبول‌های عاجی استفاده می‌شود. ماده فعال با نفوذ به منافذ میکروسکوپی دندان، مولکول‌های رنگی را می‌شکند؛ به همین دلیل سفید کردن دندان با بلیچینگ اثر عمیق‌تری از خمیردندان‌های سفیدکننده دارد. معادل بلیچینگ دندان به انگلیسی عبارت Teeth Bleaching یا Tooth Whitening است و در منابع بین‌المللی با همین عناوین توضیح داده می‌شود.

آشنایی با دو روش بلیچینگ دندان

به طور کلی به دو روش بلیچینگ دندان قابل انجام است که در ادامه به توضیح هر یک از آنها خواهیم پرداخت، با ما همراه باشید.

بلیچینگ در مطب

در این روش از ژل هیدروژن پراکسید با غلظت بالا (معمولاً ۲۵ تا ۴۰ درصد) و تحت کنترل دقیق دندانپزشک استفاده می‌شود. برای محافظت از لثه و بافت نرم، قبل از اعمال ژل باید سد لثه‌ای یا رابردم قرار گیرد. گاهی از نور تخصصی نیز استفاده می‌شود، هرچند تأثیر آن در بهتر شدن نتیجه نهایی محدود است.

مزایای بلیچینگ در مطب:

• نتیجه سریع: به دلیل غلظت بالاتر ژل، تغییر رنگ دندان‌ها معمولاً از همان جلسه اول قابل مشاهده است و در یک یا چند جلسه کوتاه به نتیجه مطلوب می‌رسید.
• کنترل و ایمنی بیشتر: تمام مراحل زیر نظر دندانپزشک انجام می‌شود و لثه‌ها با سد محافظ پوشانده می‌شوند، پس خطر تماس ژل با بافت نرم کمتر است.
• امکان تنظیم درمان: دندانپزشک می‌تواند مدت زمان تماس ژل را بر اساس واکنش و حساسیت دندان‌های شما تنظیم کند.
• مناسب افراد پرمشغله: نیازی به استفاده روزانه از تری و ژل در خانه نیست و مسئولیت اجرای درمان با دندانپزشک است.

بلیچینگ خانگی

روشی مؤثر برای سفید کردن دندان‌ها در خانه و زیر نظر دندانپزشک است. پزشک پس از بررسی سلامت دهان و دندان، تری اختصاصی می‌سازد و ژل کارباماید پراکسید (معمولاً با غلظت ۱۰ تا ۲۲ درصد) را همراه با دستورالعمل مصرف تحویل می‌دهد. شما باید طبق زمان‌بندی تعیین‌شده، ژل را درون تری ریخته و روی دندان‌ها قرار دهید.

برای بلیچینگ دندان از چه موادی استفاده می‌شود؟

در فرآیند دندان بلیچینگ از ترکیبات شیمیایی زیر استفاده می‌شود:

• عوامل اکسیدکننده اصلی: هیدروژن پراکسید و کارباماید پراکسید که با تولید رادیکال‌های آزاد اکسیژن، مولکول‌های رنگی زنجیره بلند را تجزیه می‌کنند.
• عوامل بافرکننده و تثبیت‌کننده: برای جلوگیری از افت شدید pH و محافظت از ساختار معدنی مینا.
• ترکیبات ضدحساسیت: مانند نیترات پتاسیم و فلوراید که برای کاهش حساسیت دندان به ژل افزوده می‌شوند.

نکات مهم قبل از بلیچینگ دندان

برای اینکه بهترین نتیجه را از سفید کردن دندان با بلیچینگ بگیرید و آسیبی به دندان‌ها و لثه‌ها وارد نشود، رعایت نکات زیر پیش از شروع درمان (چه در مطب و چه در خانه) ضروری است.

در قدم اول، معاینه کامل توسط دندانپزشک اهمیت زیادی دارد. دندان‌ها باید از نظر پوسیدگی، ترک‌خوردگی، تحلیل لثه و مشکلات ریشه بررسی شوند، زیرا مواد سفیدکننده نباید از طریق پوسیدگی‌ها یا ترک‌ها به بخش‌های داخلی و حساس دندان نفوذ کنند.

در قدم دوم، جرم‌گیری و بروساژ ضروری است. جرم و پلاک میکروبی مانع تماس یکنواخت ماده سفیدکننده با مینای دندان می‌شود و روی نتیجه نهایی اثر منفی می‌گذارد.

در قدم سوم، باید بدانید که بلیچینگ فقط روی دندان‌های طبیعی اثر دارد و رنگ روکش‌ها، کامپوزیت‌ها، پرکردگی‌های همرنگ دندان و لمینت‌ها را تغییر نمی‌دهد. اگر در دندان‌های جلو ترمیم دارید، ممکن است پس از بلیچینگ با دندان‌های روشن‌تر همرنگ نباشند و نیاز به تعویض پیدا کنند. ترمیم یا تعویض آن‌ها بهتر است حدود دو هفته پس از پایان درمان انجام شود تا رنگ دندان پایدار شود و چسبندگی مواد کاهش نیابد.

در قدم چهارم، اگر دندانپزشک تشخیص دهد دندان‌های شما حساسیت زیادی دارند، ممکن است توصیه کند پیش از شروع، مدتی از خمیردندان ضدحساسیت استفاده کنید تا حساسیت کاهش یابد.

در نهایت، بانوان باردار یا شیرده و افرادی که بیماری لثه یا پوسیدگی‌های وسیع درمان‌نشده دارند، باید بلیچینگ را تا رفع مشکل به تعویق بیندازند. برای بارداری و شیردهی نیز به دلیل نبود شواهد کافی درباره ایمنی، این تعویق توصیه می‌شود.

بلیچینگ برای چه سنی مناسب است؟

دندان بلیچینگ به‌طور استاندارد برای افراد بالای ۱۸ سال توصیه می‌شود. در سنین پایین‌تر به دلیل بزرگ‌تر بودن محفظه پالپ (Pulp Chamber) و باز بودن انتهای ریشه در برخی دندان‌ها، نفوذ مواد شیمیایی خطر تحریک شدید عصب و حساسیت‌های پالپی را بیشتر می‌کند.

آیا بلیچینگ دندان عوارضی دارد؟

بلیچینگ دندان در صورت انجام اصولی روشی ایمن است، اما ممکن است عوارضی موقت داشته باشد. شایع‌ترین عارضه، حساسیت موقت دندان است که به دلیل نفوذ پراکسید به عاج و تحریک موقت عصب ایجاد می‌شود و معمولاً طی چند روز برطرف می‌شود. اگر از سد لثه‌ای استفاده نشود یا تری به‌درستی قرار نگیرد، ژل با بافت لثه تماس پیدا می‌کند و می‌تواند باعث التهاب و سوختگی شیمیایی لثه شود. همچنین اگر زمان و غلظت استاندارد رعایت شود، آسیب قابل‌توجهی به مینا وارد نمی‌شود؛ اما استفاده خودسرانه، طولانی‌مدت یا از محصولات غیراستاندارد می‌تواند سطح مینا را زبر و متخلخل کند.

ماندگاری بلیچینگ دندان چقدر است؟

نتیجه این درمان دائمی نیست و به ساختار دندان، عادات غذایی و مصرف دخانیات بستگی دارد. با گذشت زمان و جذب دوباره رنگدانه‌های غذایی (مانند چای و قهوه)، رنگ دندان کمی به حالت قبل برمی‌گردد (Shade Regression). ماندگاری معمولاً بین ۶ ماه تا ۲ سال است و تکرار دوره‌ای آن (Touch-up) با نظر دندانپزشک امکان‌پذیر است.

مراقبت‌های بعد از بلیچینگ دندان

حال که دانستیم بلیچینگ چیست، برای ماندگاری نتیجه و جلوگیری از جذب زودهنگام رنگدانه‌ها، رعایت موارد زیر لازم است:

• رژیم غذایی سفید: پرهیز از مواد غذایی رنگی (چای، قهوه، سس‌های رنگی و نوشابه) دست‌کم تا ۴۸ ساعت اول، چون مینا در این مدت موقتاً نفوذپذیرتر است.
• پرهیز از دخانیات: خودداری از سیگار، قلیان و تنباکو برای جلوگیری از رسوب سریع نیکوتین و قیر در دندان.
• بهداشت دقیق دهان: مسواک زدن منظم، استفاده از نخ دندان و خمیردندان مخصوص دندان‌های حساس.
• استفاده از نی: اگر ناچار به نوشیدن مایعات رنگی هستید، با نی بنوشید تا تماس مایع با دندان‌های جلو کمتر شود.
• چکاپ و تمدید: برای حفظ طولانی‌مدت سفیدی، پس از چند ماه با مشورت دندانپزشک می‌توانید با تری‌های خانگی و به‌صورت کوتاه‌مدت نتیجه را تمدید کنید.